Kritik Hasta Çocukta Protein Enerji Malnütrisyonunun Mortalite ve Morbidite Üzerine Etkisi

Yazar/lar:
Başak Nur Akyıldız
Zehra Vatansever

Özet

Amaç: Çocuk yoğun bakım ünitelerinde mortaliteyi belirlemede birçok skorlama sistemi kullanılmakla birlikte protein enerji malnütrisyonu değerlendirme kriterleri içinde yer almamaktadır. Bu nedenle protein enerji malnütrisyonu çoğu zaman iyi değerlendirilememekte ve bu durum artmış mortalite ve morbiditeye neden olabilmektedir. Çalışmamızda çocuk yoğun bakıma ilk yatış sırasında protein enerji malnütrisyonu insidansı, mortalite ve morbidite üzerine olan etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı.

Gereç ve Yöntemler: Çocuk yoğun bakım ünitesine kabul edilen ve en az 24 saat süre ile yatan hastalar prospektif olarak incelendi. Demografik veriler, yaş, cinsiyet, mekanik ventilasyon uygulama oranı ve süresi, yoğun bakım ünitesine yatış nedeni ve süresi, PRISM III, PELOD skorları ve mortalite oranları değerlendirildi. Protein enerji malnütrisyonu için Ulusal Neyzi Standartları’na (2008) göre, yaşa-göre-ağırlık, boya-göre-ağırlık ve yaşa-göre-boy yüzdeleri ve z-skorları hesaplandı, <-2 SD olan değerler protein enerji malnütrisyonu olarak tanımlandı.

Bulgular: Yüz yirmi altı hasta analiz edildi. Elli iki (%41.3) hastada protein enerji malnütrisyonu tespit edildi. Protein enerji malnütrisyonu tespit edilen hastalarda ortanca yaş 12 ay (7-30 ay) olup anlamlı düzeyde yüksekti (p=0.001). Bu grupta PRISM III skoru 17 (9-24) ve PELOD skoru ise 20 (11-22) olup istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksekti (p=0.01, p<0.001). Protein enerji malnütrisyonu tespit edilen hastalar en sık solunum yetmezliği (%29) nedeni ile yatırılmıştı. Bununla birlikte mekanik ventilasyon ve yoğun bakımda kalış süresi de anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0.005, p=0.002). Protein enerji malnütrisyonu tespit edilen hastalarda mortalite oranı % 30.8 olup anlamlı derecede yüksekti (p=0.01). Univarite analiz incelemesinde PRISM III skoru (p=0.049)ve protein enerji malnütrisyonu (p=0.027) mortaliteyi belirlemede anlamlı iken çoklu regresyon analizinde sadece protein enerji malnütrisyonunun mortaliteyi 6.13 kat (%95 CI 2.1-18.8) arttırdığı tespit edildi (p<0.032).

Sonuç: Çocuk yoğun bakımda yatış anında protein enerji malnütrisyonu yoğun bakımda mortalite ve morbiditeyi artıran en önemli faktörlerden biridir. Bu nedenle yoğun bakım yatışına neden olan hastalığın yanısıra protein enerji malnütrisyonun da değerlendirilmesi esastır.

Anahtar Kelimeler

Çocuk, Kritik hasta, Mortalite, Protein enerji malnütrisyonu