Obez Adölesanların Sağlıklı Yeme Durumlarının Değerlendirilmesi (HEI-2010): Üçüncü Basamak Hastane Deneyimi

Yazar/lar:

Özet

Amaç: Araştırma, adölesan dönemde olan ve obezite tanısı almış bireylerde antropometrik ölçümlerinden elde edilen veriler ve beslenme durumlarının sağlıklı yeme indeksine göre (Healthy Eating Index-HEI- 2010) değerlendirilmesi amacıyla planlanıp yürütülmüştür.

Gereç ve Yöntemler: Çalışma, kesitsel ve tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışmaya Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Şubat – Haziran 2016 tarihleri arasında Diyet Polikliniği’ne başvuran 10-18 yaş arasındaki gönüllü 225 adölesan (erkek:99, %44.0, kız:126, %56.0) katılmıştır. Adölesanlara konuya yönelik hazırlanmış soru kağıdı ile genel bilgileri, beslenme alışkanlıkları, 24 saatlik besin tüketim durumları sorulmuş, antropometrik ölçümleri alınmış ve bireylerin Sağlıklı Yeme İndeksi (Healty Eating Index:HEI-2010) değerleri hesaplanmıştır. Hesaplanan HEI-2010 ile bazı değişkenler arasındaki ilişki incelenmiştir. HEI-2010 tam puanı 100’dür. HEI-2010’dan elde edilen puan 80’nin üzerinde ise “iyi diyet kalitesi”, 51-80 arasında ise diyet “geliştirilmesi gereken diyet kalitesi” ve 51’in altında ise “kötü diyet kalitesi” olarak tanımlanmaktadır.

Bulgular: Adölesanların %44.0’ü 10-12 yaş, %23.1’i 13-14 yaş ve %32.9’u 15-18 yaş grubundadır. Cinsiyete göre yaş grupları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0.05). Cinsiyete göre BKİ z skor, bel çevresi, üst orta kol çevresi ve bel/boy oranı arasında istatistiksel açıdan anlamlı fark vardır (p<0.05). Toplam HEI-2010 puanı karşılaştırıldığında kızların ortalama HEI-2010 skorunun (50.7±8.5 puan) erkeklerden (49.5±10.6 puan) fazla olduğu görülmüştür (p>0.05). HEI-2010 puanına göre kızların %53.9’u (n=62), erkeklerin %46.1’i (n=53) diyet kalitesi kötü olup; yine aynı puanlama sistemine göre çok iyi beslenen birey bulunmamaktadır. Cinsiyet ile HEI-2010 besin grubunda yer alan besinlerin tüketim miktarları arasında istatistiksel anlamlılık yoktur (p>0.05).

Sonuç: Adölesanların olumlu beslenme davranışları kazanması yetişkinlik döneminde ortaya çıkabilecek beslenmeye bağlı sağlık sorunlarının önlenmesi açısından önemlidir. Bu nedenle, adölesanlara beslenme bilgisinin ve farkındalığının geliştirilmesine yönelik eğitimler düzenlenmeli, programlar ve politikalar oluşturulmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Adölesan, Obezite, HEI-2010, Antropometri