Kistik Fibrozisli Çocukların Annelerinde Psikiyatrik Belirti, Ebeveynlik Tutumları ve Baş Etme Becerileri

Yazar/lar:
Gülser Dinç
Uğur Özçelik
Esra Çöp
Ebru Yalçın
Tuna Çak
Deniz Doğru Ersöz
Zeynep Göker
Nural Kiper
Fatih Ünal

Özet

Amaç: Kistik Fibrozis (KF), hem çocuğu hem aile sistemini etkileyen kronik bir hastalıktır. Hastalığın getirdiği yükle birlikte ailenin ruhsal durumu etkilenebilmekte, aile işlevlerinde sorunlar yaşanabilmektedir. Baş etme becerileri, kişinin ruhsal uyumunu belirlemede önemlidir. Çalışmada, KF tanısı ile izlenen çocukların annelerinde psikiyatrik belirtiler, ebeveynlik tutumları ve baş etme becerilerinin değerlendirilmesi ve psikiyatrik belirtiler ile baş etme becerileri, ebeveynlik tutumlarının ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Gereç ve Yöntemler: Çalışmaya KF tanısıyla izlenen 35 çocuğun annesi ve polikliniklere akut nedenlerle başvuran ve kronik hastalığa sahip çocuğu olmayan 40 anne alınmıştır. Annelerin değerlendirilmesinde Belirti Tarama Listesi, Başa Çıkma Tutumları Ölçeği ve Aile Hayatı ve Çocuk Yetiştirme Tutumu Ölçeği ve sosyodemografik bilgi formu kullanılmıştır.

Bulgular: KF’li çocukların annelerinde Belirti Tarama Listesiyle belirlenen tüm puanlar kontrol grubundan yüksek bulundu. Bunun yanı sıra, bu annelerin aşırı koruyuculuk ve sıkı disiplin puanları da yüksekti. Başa Çıkma Tutumları Ölçeğinde soruna odaklanma ve duyguları açığa vurma, inkâr, dini olarak başa çıkma ve kabullenme alt ölçek puanları KF’li çocukların annelerinde kontrol grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunurken; şakaya vurma, duygusal sosyal destek kullanımı ve plan yapma alt ölçekler puanları ise KF’li çocukların annelerinde daha düşük olarak saptandı. KF’li çocukların annelerinde Belirti Tarama Listesi-Genel Belirti Düzeyi kesim noktası “1” olarak alındığında, psikopatolojiyle uyumlu puan alan KF’li çocukların annelerinde, ev kadınlığı rolünü reddetme ve evlilik çatışması puanları psikopatolojiyle uyumlu puan almayan annelere göre yüksek bulundu. Belirti Tarama Listesi- Genel Belirti Düzeyine göre muhtemel psikopatolojisi olan KF tanılı çocukların annelerinde Başa Çıkma Tutumları da değerlendirildi. Bu annelerde zihinsel boş verme, inkar, duygusal sosyal destek kullanımı ve uyum bozan başa çıkma yollarına ilişkin puanları istatistiksel olarak daha yüksek düzeydeydi.

Sonuç: Çocukları KF tanısı ile izlenen annelerde hem baş etme becerileri ve evlilik ilişkisi hem de ruhsal sağlık olumsuz olarak etkilenmektedir. Ülkemizde KF’li çocuğa sahip annelerin baş etme becerilerini geliştirecek ve psikososyal destek sağlayacak çalışmalara gereksinim bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Anne, Başa çıkma, Çocukluk, Ebeveyn, Kistik fibrozis, Psikopatoloji